Aby obraz Ziemi mógł być przedstawiony na mapie musi być odpowiednio pomniejszony. Stopień tego zmniejszenia nazywamy skalą mapy. Skala mapy przedstawia zatem stosunek odległości na mapie do rzeczywistej odległości w terenie.

 

 

Skala wyrażona w postaci ułamka, np. 1:10 000, to skala liczbowa. Oznacza ona, że każda dowolna odległość na mapie jest np. 10 000 razy mniejsza niż w terenie.

Im większa jest liczba w mianowniku, tym mniejsza jest skala. Dokładniejszy obraz terenu dają mapy w większej skali, ponieważ wielkość skali rzutuje na ilość umieszczonych na mapie szczegółów i dokładność wymiarów.

 

 

Skala mianowana, np. 1 cm – 100 m oznacza, że 1 cm na mapie odpowiada 100 cm w terenie.

 

 

Podziałka liniowa jest graficznym obrazem skali i dzięki niej możemy dokonywać szybkiego pomiaru na   mapie. Zasada jej budowy jest bardzo prosta, a opiera się na linii prostej odpowiednio podzielonej i opisanej, na której jest przedstawiony stosunek odległości na mapie i w terenie.

 

 

Przykład 1

Skala mapy wynosi 1:20 000. Odległość z punktu A do punktu B na mapie wynosi 13 cm. Oblicz jaka to będzie wartość w terenie.

 1 cm    -  20 000 cm

 1 cm    -  200 m

 13 cm  -  x m

  x = 13 * 200 = 2600

 x = 2 600 m = 2,6 km


Odpowiedź: Odległość od punktu A do punktu B wynosi 2,6 km.

 

Przykład 2

Długość rzeki Dunajec wynosi 247 km. Oblicz długość rzeki na mapie w skali 1:500 000.

 

 1 cm  -  500 000 cm

 1 cm  -  5 km

 x cm  -  247 km

  5*x = 1 *  247 

 x = 247 : 5

 x = 49,4 cm

 

Odpowiedź: Długość rzeki na mapie wynosi 49,4 cm

 

Przykład 3

Na mapie zmierzono odległość pomiędzy punktami A i B, która wynosiła 24 cm. Jej wartość w terenie to 480 m. Oblicz w jakiej skali wykonana jest mapa.

 1 cm  -  x km

 24 cm  -  480 m

  24 *  x = 1 *  480 

 x = 480 : 24

 x = 20 m

 1 cm  -  20 m

 1 : 20 000


Odpowiedź: Mapa jest wykonana w skali 1:2000

Przykład 4

Powierzchnia województwa Podlaskiego wynosi 20 180 km2. Oblicz tę powierzchnię na mapie w skali

 1:800 000.

 1cm   -  800 000 cm

 1 cm   - 8 km

 1 cm2  -  64 km2

  x cm2  -  20 180 km2

 64 * x = 20 180

 x = 20 180 : 64

 x = 315,31 cm2

 

Odpowiedź: Powierzchnia województwa wynosi około 315,31 cm2.


Zadania

Uszereguj podane skale od największej do najmniejszej:
1:500 000, 1:55 000, 1:20 000, 1:100 000, 1:5 500, 1:2 000 000
Uszereguj podane skale od najmniejszej do największej:
1:250 000, 1:2 000 000, 1:500, 1:25 000, 1:60 000, 1:1 250 000.
Uszereguj podane skale od najmniejszej do największej:
1:70 000, 1:700, 1:20 000 000, 1:2 500 000, 1:7 000, 1:25 000 000.
Skale liczbowe 1:2000, 1:50 000, 1:2 000 000 przedstaw w postaci skali mianowanej.
Skale mianowane 1cm – 20 m, 1cm – 200 m, 1cm – 2 km przedstaw w postaci skali liczbowej.
Odległość między miejscowością A i B wynosi 500 km. Oblicz tę odległość na mapie w skali 1: 5 000.
Jaka jest jej długość Odry na mapie w skali 1:3 000 000, jeżeli jej rzeczywista długość wynosi 854 km?

W praktyce przyjmuje się, że Ziemia jest kulą o promieniu 6371 km. Wyznacz średnicę globusa Ziemi, wykonanego   w skali 1 : 30 000 000

Na mapie w skali 1:10 000 000 odległość między miejscowościami A i B wynosi 5cm. Ile to kilometrów w terenie? 
Oblicz długość Wisłoka w rzeczywistości, jeżeli na mapie w skali 1:200 000 jego długość wynosi 102,5 cm.
Odległość z miasta A do B wynosi 250 km. Na mapie odpowiada to 5 cm. Oblicz skalę mapy.
Odległość z Wrocławia do Poznania w linii prostej wynosi 146,25 km. Na mapie ta odległość wynosi 6,5cm. Oblicz skalę mapy.
Oblicz powierzchnię jeziora Łebsko w rzeczywistości, jeśli na mapie w skali 1:300 000 zajmuje ono obszar 793 mm2.
Oblicz powierzchnię jaką na mapie w skali 1:200 000 zajmuje Magurski Park Narodowy, jeśli w rzeczywistości   powierzchnia jego wynosi 18 564 ha (1km2=100ha)
Odległość na mapie 3,5cm. Skala mapy 1:3000000. Oblicz odległość rzeczywistą.
Szerokość cieśniny Sund w jej najwęższym miejscu wynosi 0,5cm. Skala mapy 1:7000000. Jaka jest szerokość rzeczywista tej cieśniny?  
Trasa biegu maratońskiego wynosi 42,125km. Oblicz ile wynosi ta odległość na mapie w skali 1:75000.
Jaką powierzchnię będzie miało Jezioro Huron (60 tys. km2) na mapie w skali 1:20000000? Odpowiedź podaj w cm2.  

Odległość w linii prostej między Ottawą a Pittsburgiem wynosi 650km. Na mapie w jakiej skali odległość ta równa się 2,6cm? Wykonaj obliczenia.

     a) 1:50000000        b)1:30000000       c)1:25000000      d)1:15000000  

Oblicz naturalną powierzchnię wyspy Wolin, jeśli na mapie w skali 1:250000 wyspa ta zajmuje powierzchnię 4240mm2.  
Oblicz powierzchnię, jaką na mapie w skali 1:5000000 zajmuje jezioro o dorzeczu 600km2. Wynik podaj w mm2.
Oblicz pole powierzchni, którą zajmuje jezioro Żarnowieckie na mapie w skali 1:220000 wiedząc, że naturalny obszar jeziora wynosi 1432ha.  
Jaką powierzchnię będzie miało Jezioro Huron (60 tys. km2) na mapie w skali 1:20000000? Odpowiedź podaj w cm2.
Odległość rzeczywista wynosi 120km. Skala mapy 1:500000.Przedstaw tą odległość na mapie. 
Odległość rzeczywista wynosi 85 km. Odległość na mapie 34cm.Oblicz skalę mapy.  
Odległość na mapie wynosi 27 mm. Skala mapy 1:2500000. Oblicz odległość rzeczywistą.
Odległość rzeczywista mierzona wzdłuż linii prostej z Krosna do Elbląga wynosi 488 km. Odległość ta na twojej mapie wynosi 61 mm. W jakiej skali jest mapa?
Na mapie w skali 1:2500000 dane terytorium zajmuje powierzchnię 2400 mm2. Jaką powierzchnię zajmuje ono na mapie w skali 1:10000000? 
Odległość na mapie wynosi 1,6 cm. Skala mapy 1:400000. Oblicz odległość rzeczywistą.
Przedstaw podziałkę liniową w postaci skali liczbowej i mianowanej 1:1500000.
Odległość z miasta A do miasta B wynosi w rzeczywistości 420 km. Przedstaw tą odległość na mapie w skali 1:1000000.  
Przedstaw podziałkę liniową w postaci skali liczbowej i mianowanej 1:1500000

 

Powrót